Шығыс Қазақстан тұщы су қорына бай, алайда облыстың оңтүстік аудандарындағы аграршылар егіс суаруға қажетті ылғал тапшылығына тап болуда. Басты себеп — жауын-шашын мөлшері емес, суару инфрақұрылымының жағдайы.
Үйденен су қоймасының шектеулері
Зайсан ауданындағы Үйденен су қоймасы ресми түрде апатты деп танылған. Құрылыстың тозуы 65%-ды құрайды, сондықтан оны жобалық 75 млн текше метрдің орнына небәрі 46 млн текше метрге дейін толтырады. Нысан бес елді мекен мен мыңдаған гектар ауыл шаруашылығы алқаптарын сумен қамтамасыз етеді.
Бұрын реконструкция жобасын дайындау әрекеттері жасалған, бірақ құжаттама мемлекеттік сараптамадан өтпеген. Қазір жаңа техникалық құжаттаманы РМК «Қазсушар» әзірлеп жатыр.
Тарбағатай ауданындағы жағдай
Тарбағатай ауданындағы Кандысу су қоймасы да апатты жағдайда. Ол арқылы су транзитпен өткізіледі, жинақталмайды. Жөндеуге арналған жобалық-сметалық құжаттама сараптаманың оң қорытындысын алған, алайда қаржыландыру мәселесі әлі ашық қалып отыр.
Суаруды дамыту
Зайсан ауданында суармалы жерлер 8608 гектарды алып жатыр. Мұнда 30 ішкі шаруашылық канал салынған және үш шаруашылықта тамшылатып суару енгізілген. Ұзындығы 113 км болатын төрт магистральдық су құбырын салу жоспарлануда.
Ұлан ауданында «Украинское» агроқұрылымы 5 мың гектарға жуық алаңда алты жаңбырлатқыш машинаны пайдаланады. Самар ауданында 700 гектарға жаңа суармалы алқаптарды енгізу жобалары дайындалуда.
Ыстық жаздың әсері
Маусым мен шілдеде облыста бірнеше рет дауылды ескерту жарияланды, температура +40 °C-қа дейін көтерілді. Фермерлер өсімдіктерге ылғал көбірек қажет екенін, ал малдың салмағы азайып жатқанын айтады. Синоптиктер алты ауданда құрғақшылық болатынын ескертеді.
Болашақта Зайсан ауданында 2028 жылға дейінгі Су саласын дамытудың кешенді жоспары аясында Кендірлік су қоймасын салу жоспарлануда.